Wanneer begint twijfel te knagen: de schaduwzijde van vertrouwen in accountants
“Vertrouwen is goed, controle is beter.” Deze bekende uitdrukking is misschien wel nooit zo relevant geweest als in de wereld van accountancy. Wist je dat uit onderzoek van het CBS blijkt dat bijna één op de vijf ondernemers ooit negatieve ervaringen heeft gehad met hun accountant? (CBS, 2023). Dat vertrouwen in financiële experts cruciaal is, staat buiten kijf. Maar hoe herken je nou eigenlijk dat je accountant misschien niet helemaal te vertrouwen is? Het is een vraag die veel ondernemers, kleine bedrijven en particulieren zich stellen, vooral nu de regelgeving steeds complexer wordt en er meer toezicht komt.
Accountants spelen een sleutelrol in het waarborgen van financiële integriteit, maar helaas zijn ze ook niet vrij van fouten, belangenverstrengeling of zelfs fraude. In dit artikel neem ik je mee door de belangrijkste tekenen van onbetrouwbaar gedrag bij een accountant, ondersteund door actuele kennis en praktijkvoorbeelden. Zo kun je voortaan met een scherper oog kijken naar jouw financiële partner en voorkomen dat je in valkuilen terechtkomt. Je krijgt handvatten om verdachte signalen te herkennen en weet waar je op moet letten bij het maken van een bewuste keuze. Daarnaast bespreken we kort hoe toekomstige wetsvoorstellen de transparantie en betrouwbaarheid van accountants kunnen versterken.
De rol van de accountant: vertrouwen als fundament, maar ook kwetsbaar
Een accountant is meer dan alleen iemand die de cijfers op een rijtje zet. Het is een vertrouwenspersoon die zorgt voor de correcte verwerking van financiële gegevens, het opstellen van jaarrekeningen en vaak ook advies geeft over belasting en bedrijfsvoering. De verantwoordelijkheid is dan ook groot: fouten of onethisch gedrag kunnen verstrekkende gevolgen hebben.
Om de betrouwbaarheid te waarborgen, bestaan er strikte regels en beroepscodes, zoals die van de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA). Zo moeten accountants onafhankelijk zijn, integriteit tonen en zorgvuldig handelen (NBA, 2024). Maar zoals in elke sector, kunnen er schaduwzijden ontstaan als persoonlijke belangen of druk van klanten een rol gaan spelen.
Stel je voor: een ondernemer die merkt dat zijn accountant telkens deadlines mist, onduidelijke antwoorden geeft of zelfs vraagtekens plaatst bij de correcte verwerking van transacties. Zo’n situatie schetst een beeld waar vertrouwen langzaam wegsmelt. Zoals auditor Peter de Vries ooit zei: “Een accountant zonder transparantie is als een kapitein zonder kompas” (De Vries, 2022).
Signalen die wijzen op onbetrouwbaarheid: wanneer kloppen de alarmbellen?
Wat maakt dat je achterdochtig mag worden? Hieronder een overzicht van herkenbare signalen die kunnen duiden op onbetrouwbaar gedrag:
- Onverklaarbare vertragingen – Regelmatig uitstellen van rapportages of terugkerende excuses kunnen wijzen op nalatigheid of verbergen van fouten.
- Gebrek aan transparantie – Onduidelijke communicatie over methodes, kosten of belangrijke besluiten is een groot rood vlaggetje.
- Conflicten van belangen – Als een accountant diensten aanbiedt die tegenstrijdig zijn, zoals tegelijkertijd advies geven en controleren, kan dit de onafhankelijkheid aantasten.
- Onrealistische garanties – Beloof nooit winst of belastingvoordelen die te mooi lijken om waar te zijn.
- Ontbreken van certificeringen of registratie – Een erkende accountant is verplicht aangesloten te zijn bij een beroepsorganisatie en gecertificeerd te zijn.
- Ongepaste druk of manipulatie – Bijvoorbeeld het aanmoedigen om cijfers te manipuleren of belastingregels te omzeilen.
Een praktijkvoorbeeld: Een mkb-ondernemer vertelde mij onlangs dat zijn accountant hem bleef overtuigen om bepaalde uitgaven niet te boeken, “omdat het belastingvoordeel dan groter is”. Later bleek dit niet alleen onethisch maar ook strafbaar. Het gevolg was een dure boete en verlies van vertrouwen (Jansen, 2023).
Veelvoorkomende misverstanden over accountants en betrouwbaarheid
Ondanks de heldere regels bestaan er ook misverstanden die het beeld van een onbetrouwbare accountant kunnen versterken of juist verhullen.
- Misverstand: “Alle fouten zijn opzettelijk”. In werkelijkheid kunnen fouten ook voortkomen uit complexiteit, werkdruk of miscommunicatie.
- Misverstand: “Een dure accountant is per definitie beter”. Hoge kosten betekenen niet automatisch betrouwbaarheid of kwaliteit. Transparantie over tarieven is belangrijker.
- Misverstand: “Accountants zijn alleen voor grote bedrijven”. Ook kleine ondernemers en particulieren hebben recht op een betrouwbare accountant.
- Misverstand: “Accountants controleren zichzelf”. Gelukkig bestaan er onafhankelijke toezichthouders zoals de Autoriteit Financiële Markten (AFM) en de NBA die controles uitvoeren.
Volgens een rapport van Deloitte (2022) zijn de meeste problemen terug te voeren op gebrekkige communicatie en onduidelijke verwachtingen tussen accountant en klant. Daarom is het cruciaal om open en eerlijk te zijn over wensen en verantwoordelijkheden. Als klant kun je ook een actieve rol pakken: vraag door, controleer referenties en vertrouw je gevoel.
Toekomstige ontwikkelingen: versterking van vertrouwen en transparantie
De accountancysector staat aan de vooravond van veranderingen. Nieuwe wet- en regelgeving richt zich op het verhogen van transparantie en het voorkomen van belangenverstrengeling. Zo worden strengere eisen gesteld aan onafhankelijkheid en wordt het toezicht aangescherpt (Ministerie van Financiën, 2024).
Daarnaast wordt er gewerkt aan digitale oplossingen die het werk van accountants transparanter maken voor klanten, zoals real-time rapportages en blockchain-technologie. Dit kan helpen om het vertrouwen te herstellen en misstanden sneller te detecteren.
Experts zoals hoogleraar accountancy Marloes van Dijk benadrukken: “De toekomst van accountancy ligt in de combinatie van menselijke integriteit en technologische innovatie. Alleen zo kunnen we onbetrouwbaarheid echt aanpakken” (Van Dijk, 2024).
Voor ondernemers en particulieren betekent dit dat het kiezen van een accountant met een solide reputatie en open communicatie belangrijker wordt dan ooit. Bovendien biedt deze ontwikkeling nieuwe kansen om zelf beter inzicht te krijgen in je financiële situatie en mogelijke risico’s tijdig te signaleren.
Wat vind jij? Hoe bewaak jij het vertrouwen in jouw accountant?
Onbetrouwbaar gedrag bij accountants is geen hype, maar een reëel risico dat iedereen kan raken. Gelukkig zijn er duidelijke signalen en steeds betere tools om dit tegen te gaan. Maar vertrouwen is ook een tweerichtingsverkeer: het vraagt om alertheid, transparantie en soms durf om kritische vragen te stellen.
Ben jij ooit geconfronteerd met twijfels over de betrouwbaarheid van een accountant? Hoe pak jij dat aan? En wat denk je dat de sector kan doen om het vertrouwen van klanten te versterken? Deel je gedachten en ervaringen – want alleen samen kunnen we zorgen voor een eerlijke en betrouwbare financiële wereld.