Een vergissing die geld kan kosten
“Een accountant kost veel geld, ik laat alles wel doen door mijn boekhouder.” Een veelgehoorde uitspraak onder zelfstandigen en kleine ondernemers. Maar wat als die keuze je op de lange termijn juist méér kost? Volgens de Kamer van Koophandel heeft bijna 40% van de ondernemers onduidelijkheid over de rollen van financiële professionals (KvK, 2024). En dat is zorgwekkend, want het verschil tussen een boekhouder en een accountant is meer dan een kwestie van functietitel – het raakt aan expertise, verantwoordelijkheden en juridische aansprakelijkheid.
Het is een misvatting dat boekhouders en accountants elkaars werk kunnen overnemen. Ja, ze werken allebei met cijfers, maar de diepgang, controlemechanismen en bevoegdheden lopen flink uiteen. En met nieuwe wetgeving rondom bedrijfsadministratie op komst — zoals de aangescherpte regels in de Wet Toekomst Accountancysector (Ministerie van Financiën, 2023) — wordt dit onderscheid alleen maar belangrijker.
In dit artikel duiken we in het verschil tussen een boekhouder en een accountant. Wat zijn hun rollen? Wat mogen ze wel – en vooral níét – doen? Welke fouten komen vaak voor bij ondernemers die geen onderscheid maken? En wat betekenen de nieuwste wetsvoorstellen voor jouw financiële strategie als ondernemer? Of je nu zzp’er bent of een groeiend MKB runt: na het lezen van dit artikel weet je precies welke professional je nodig hebt – en wanneer.
Wat doen ze eigenlijk? De basisrollen uitgelegd
Stel je een boekhouder voor als de architect van je financiële huis: hij of zij legt de fundering, bouwt de muren en zorgt dat alles netjes in elkaar steekt. De accountant? Die komt achteraf langs als inspecteur en kijkt of alles volgens de regels is gebouwd – en zet daar vervolgens zijn handtekening onder.
Een boekhouder is verantwoordelijk voor het bijhouden van de financiële administratie. Denk aan:
- Het verwerken van inkoop- en verkoopfacturen
- Het doen van de btw-aangifte
- Het opstellen van de winst- en verliesrekening
- Het verzorgen van de jaarrekening (zonder verklaring)
Boekhouders hebben geen wettelijke beschermde titel. Iedereen mag zich in principe boekhouder noemen. Dat betekent dat je goed moet opletten wie je inhuurt. Een ervaren boekhouder kan uitstekend werk leveren, maar er is geen garantie voor kwaliteit of opleiding, tenzij je kiest voor iemand die is aangesloten bij een branchevereniging zoals NOAB.
Een accountant daarentegen heeft een wettelijke titel (RA of AA), is ingeschreven bij de Koninklijke Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA), en volgt verplicht nascholing. Accountants zijn bevoegd om een zogeheten accountantsverklaring af te geven, bijvoorbeeld bij controle van de jaarrekening van middelgrote en grote ondernemingen.
Samenvattend: een boekhouder regelt, een accountant controleert én adviseert – met een verantwoordelijkheid die juridisch verder reikt.
Waarom het verschil ertoe doet – zeker nu
Veel ondernemers denken dat ze kosten besparen door alles aan één persoon over te laten. Maar het is cruciaal om te beseffen wat je nodig hebt in welke fase van je onderneming. Een aantal onderscheidende punten:
- Toezicht en controle: accountants zijn verplicht hun werkzaamheden volgens strikte gedrags- en beroepsregels uit te voeren (NBA, 2023), inclusief onafhankelijkheid bij controle-opdrachten. Boekhouders kennen dit toezicht niet.
- Verantwoordelijkheid: fouten gemaakt door een accountant kunnen leiden tot tuchtrechtelijke maatregelen. Boekhouders vallen daar niet onder.
- Strategisch advies: accountants worden vaak ingeschakeld voor advies over bedrijfsovernames, herstructureringen of fiscale optimalisaties. Ze kijken dus verder dan de cijfers alleen.
Neem het voorbeeld van de Amsterdamse ondernemer Henk, die zijn groeiende webwinkel jarenlang liet begeleiden door een boekhouder. Toen hij een externe investeerder wilde aantrekken, bleek dat hij een goedgekeurde jaarrekening met accountantsverklaring nodig had. Die ontbrak. Gevolg: vertraging, hercontrole, én extra kosten. “Achteraf had ik veel eerder een accountant moeten inschakelen,” zegt Henk (Financieel Dagblad, 2024).
Veelgemaakte fouten en misverstanden
Een van de grootste valkuilen is denken dat een boekhouder ‘goed genoeg’ is, zolang er geen boetes vallen. Maar die boetes komen vaak pas later. Volgens onderzoek van MKB Servicedesk (2023) maakt meer dan 30% van de kleine ondernemers fouten in de btw-aangifte die later gecorrigeerd moeten worden — vaak pas bij controle door de Belastingdienst.
Enkele hardnekkige misvattingen:
- “Een accountant is alleen voor grote bedrijven.” Fout. Ook kleine bedrijven kunnen baat hebben bij hun strategische inzichten, vooral bij groei of investeringsrondes.
- “Mijn boekhouder doet ook controle.” Onjuist. Alleen accountants mogen een officiële controleverklaring afgeven.
- “Ik hoef me geen zorgen te maken, mijn administratie klopt.” Dat weet je pas zeker als er een professionele toetsing is uitgevoerd – door een accountant.
Bovendien zijn er boekhouders die zichzelf presenteren als ‘controller’ of ‘financieel adviseur’, zonder de wettelijke bevoegdheid of opleiding. Dat kan tot ernstige fouten leiden, zeker wanneer er sprake is van fiscale constructies of internationale handel.
Wetswijzigingen die je niet mag missen
De komende jaren worden belangrijke wijzigingen verwacht op het gebied van toezicht en transparantie in de financiële sector. De Wet toekomst accountancysector (Wta), voorgesteld in 2023, wil onder andere de onafhankelijkheid van accountants versterken en belangenconflicten tegengaan. Zo komt er mogelijk een verbod op het tegelijkertijd controleren én adviseren van dezelfde klant (Rijksoverheid, 2023).
Daarnaast wordt de drempel voor verplichte accountantscontrole mogelijk verlaagd voor middelgrote ondernemingen. Dat betekent dat meer bedrijven straks verplicht zijn om een accountantsverklaring te overleggen bij hun jaarrekening. De verwachting is dat dit effect zal hebben op onder meer familiebedrijven, snelgroeiende startups en stichtingen met substantiële omzet.
Ook de rol van technologie groeit. Digitale auditing, AI-gestuurde controles en realtime boekhoudsoftware maken het werk van zowel boekhouders als accountants effectiever – maar ook complexer. “Met de opkomst van automatisering worden menselijke fouten sneller zichtbaar. Dat vraagt om scherpere controle en actuele kennis,” stelt financieel expert Marloes Hartman (Accountancy Vanmorgen, 2024).
Voor ondernemers betekent dit: kies bewust, investeer op tijd in goede begeleiding, en blijf op de hoogte van de eisen die straks gaan gelden voor jouw organisatie.
Wat is jouw volgende financiële stap?
Het verschil tussen een boekhouder en een accountant lijkt op het eerste gezicht klein, maar is fundamenteel wanneer het aankomt op verantwoordelijkheid, kwaliteit en wettelijke bevoegdheid. Door dat verschil te kennen en toe te passen, voorkom je problemen én benut je kansen — of je nu net start of al jaren onderneemt.
Dus: werk je met de juiste financiële professional? En ben je voorbereid op wat er komen gaat met de nieuwe wetgeving? Laat het verschil tussen regelen en controleren niet aan het toeval over.